Genel

Şamanların Esrime Tekniği: Davul

Şamanın Esrime Tekniği, Semavi Eşi ve Bineği – Davul

“Şamanlıkta başlıca esrime tekniği olan davul, Şamanları diğer din adam­larından farklı kılan başlıca alettir. Bazı Türklerde (Lebed Tatarlarında, Kır­gızlarda, bazı Yakut boylarında) esrime tekniği olarak davul yerine ok veya asa da önemli rol oynar. Davulsuz kamlık yapan Şamanların olduğunu da söy­lemek gerekir. Bütün bunlara rağmen davul, Şamanın esas çalgı aletidir, esri­me tekniğidir, denilebilir. Davul, insanların isteklerini ruhlara ileten, öteki alemin iradesini de insanlara çattıran tek kutsal müzik aleti olarak algılanır.”

“Şamanın esrime tekniği içinde önemli yeri olan davul, yaygın Şaman inan­ışına göre, Şamanı semaya çıkaran ve yeraltı dünyasına götüren bineğidir. Bu nedenledir ki Altay Şamanları tokmağa kamçı, davula da binek hayvanı der­ler. Hatta Yakut Şamanlarının davula at dediği kayıtlıdır. Yakutların inancına göre kamlık zamanı davulun hayvana, tokmağın da kamçıya çevrilmesi ve Şa­manın öteki aleme bu hayvana binerek seyahat yapması hakkında ilmi literatürde çok yazılmıştır.

Şaman esridiği zaman davul, onun göklere kaldıran atı, geyiği, kurdu, yeraltı dünyasına götüren kayığı olarak görülür. Tokmak da burada ya kamçı ya da kürek görevini üstlenmiş olur.

J. Campbell’in de belirttiği gibi Şamanlar, gövdelerini terkeder ve davulla­rına binerek görünür dünyanın ötesine giderler.

Bazı boylarda Şamanın da­vuluna geyik, maral, ayı denildiği de görülmektedir. Ancak şunu da söylemek gerekir ki Şamanın göğe çıkması zamanı bindiği hayvana barak veya parak de Özellikle Altaylı Şamanların davullarında bura denilen hayvan figürle­ri yer alır ki, bunu bazı araştırmacılar totem olarak kabul ederler. Aslında bu­ra, Şamanın mistik yolculuğunda diğer bir boyuta ulaşması için bindiği mistik hayvan tasviridir.

Burada İslam dininde önemli bir yeri olan Mirac’da binilen atın adının Burak olması da hatır­lanmalı ve Şamanlığın sonraki bölümdeki diğer dinlere etkisi konusu göz ardı edilmemelidir.”

“Davulun ritmik şekilde çıkarttığı sesler, ruhları davulun içine girmeğe mecbur eder. Bu halde davulun ikinci görevi, ruhları çağıran araç rolünü oy­namasıdır. Şamanın yavaş yavaş davulun ritmini artırması ve çoğu kez döne­rek oynaması esrimeye neden olur. Demek ki davul esrimeyi gerçekleştiren ve Şamanı başka bir aleme göçüren (Şaman inancına göre götüren), yani üçüncü bir görevi yerine getiren vasıtadır. Yakut Şaman efsanelerinden belli olduğu gibi davulun çıkarttığı sesler, yardımcı ruhları davula topladığı gibi kötü ruhları da korkutur.)

Davul ve kostüm birbirini tamamlayan iki mühim öğedir. Şaman mitolo­jisi, makro ve mikro-kozmik tasarımlar, kutsal bilgi simgesel bir şekilde bu iki öğede toplanmıştır. Kısaca özetleyecek olursak davul, tokmak veya kostümdeki kozmik simgeler soyut kavramı somutlaştırma, bütünü özelleştirme olup Şamanlık olgusunun ve ruhlar dünyasının dışa vuruşudur.

Tokmak ve davul hazırlandıktan sonra adayın, yaşlı bir Şamanın yöneti­minde davulu canlandırma ritüeli gerçekleştirilir. Canlandırılmayan veya arındırılmayan davul, sadece müzik aletinden başka bir şey değildir. Davulun ve tokmağın mistik gücü, yapılan canlandırma kamlığı ile temin edilmiş olur. Arındırılmış kostüm, davul ve diğer Şaman eşyaları Şamanın mistik yolculuğunda en önemli unsurlardır.

Şamanın kamlığında önemli bir yeri olan musiki davul ve tokmakla ger­ çekleşir. Kamlık zamanı Şamanın musiki ve şarkıdan yararlanması, kendini diğer dünyalara taşımakta yardımcı olur. Ancak davul ve tokmağın rolü bu­nunla da bitmez. Tedavi zamanı tokmak ve davuldan çıkan musiki iyileştir­ mede önemli bir yer işgal eder.”

Fuzuli Bayat / Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı